Türkiye Yazarlar Birliği (TYB), Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi (DEHUKAM) ve Balkan Çalışmaları Vakfı iş birliğiyle Erasmus+ KA153 programı kapsamında yürütülen “Okyanus Okuryazarlığı Alanında Gençlik Çalışanlarının Kapasitesinin Artırılması Projesi”nin ilk programı olan “Okyanus Elçileri Buluşması”, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) ev sahipliğinde düzenlenen açılış programıyla başladı. 3–7 Kasım 2026 tarihleri arasında Ankara’da devam edecek programda, okyanus ekosistemlerinin korunması, iklim değişikliğiyle mücadele ve çevresel farkındalığın geliştirilmesi konuları farklı boyutlarıyla ele alınıyor.

Açılış programında ASBÜ Rektörü ve TYB Şeref Başkanı Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Muhammet Enes Kala, Balkan Çalışmaları Vakfı Başkanı Dr. Sevba Abdula ve DEHUKAM Müdürü Dr. Mustafa Başkara konuşma yaptı.

Gençlik çalışanlarının bilgi ve deneyimlerinin geliştirilmesi hedefleniyor

Programın açılışında proje hakkında bilgi verilerek üç tarafı denizlerle çevrili Türkiye’de deniz ve okyanus ekosistemlerinin çoğunlukla ekonomik faaliyetler çerçevesinde değerlendirildiğine dikkat çekildi. Ekosistemlerin korunması ve iklim değişikliğiyle mücadele bakımından okyanus okuryazarlığının geliştirilmesinin öneminin vurgulandığı projeyle TYB, DEHUKAM ve Balkan Çalışmaları Vakfı bünyesinde görev yapan gençlik çalışanlarının işbaşı gözlem faaliyetleri ve yenilikçi uygulamalar aracılığıyla uluslararası deneyim kazanmaları, bilgi ve becerilerini geliştirmeleri amaçlanıyor.

Prof. Dr. Musa Kâzım Arıcan: “Denizi ve okyanusu yeniden yazarların ve şairlerin konusu yapmalıyız”

ASBÜ Rektörü ve TYB Şeref Başkanı Prof. Dr. Musa Kâzım Arıcan, konuşmasında Ankara gibi denize kıyısı bulunmayan bir başkentte deniz hukuku, edebiyat ve okyanus okuryazarlığının aynı programda buluşmasının önemine dikkat çekti. Çocukluk yıllarından itibaren denizle kurduğu bağı ve kadim kültürümüzde denize gösterilen edep ve hürmeti anlatan Arıcan, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde yürütülen Sıfır Atık Projesi’nin deniz kirliliğiyle mücadeledeki önemine de değindi.

Deniz kirliliği ve çevre sorunlarının yalnızca ekonomik veya teknik meseleler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Arıcan, inanç, edebiyat ve kültürümüzde denizlerin önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı. Denizlerin yalnızca güvenlik ve sınır hukuku çerçevesinde değil, aynı zamanda edebiyatın ve düşünce dünyasının ilham kaynakları olarak ele alınması gerektiğini ifade eden Arıcan, konuşmasında şu değerlendirmede bulundu:

“Deniz kirliliği ve çevre meselesi sadece iktisadi ya da teknik bir konu değildir; inancımızda, edebiyatımızda ve kadim kültürümüzde derin karşılıkları vardır. Kur’an-ı Kerim’de denizler Yüce Allah’ın ayetleri ve rahmet kaynakları olarak aktarılır. Denizleri sadece güvenlik veya sınır hukukuyla değil; yeniden şairlerin, yazarların ve mütefekkirlerin ilham alanı hâline getirmeliyiz. İki büyük edebiyatçımız Yahya Kemal’in memleketi Üsküp ile Mehmet Âkif’in şehri Ankara’yı buluşturan bu projeye ev sahipliği yapmaktan kıvanç duyuyoruz.”

Konuşmasında merhum D. Mehmet Doğan’ın Balkanlar’daki kültür kervanı mirasını da anan Arıcan, üniversitenin uluslararası ve kültürel iş birliklerini sürdürme kararlılığını dile getirdi.

Prof. Dr. Muhammet Enes Kala: “Su varsa hayat var; suyu korumak barışı korumaktır”

TYB Genel Başkanı Prof. Dr. Muhammet Enes Kala, konuşmasında suyun felsefi, ontolojik ve medeniyet boyutlarına dikkat çekti. Medeniyetimizin aynı zamanda bir su medeniyeti olduğunu belirten Kala, suyun önemini beş temel başlık altında değerlendirdi. Suyun varlığın ve hayatın temel kaynağı olduğunu, okyanusların ekosistemin devamlılığındaki rolünün hayati önem taşıdığını ifade eden Kala, su kaynaklarının korunmasının dünya barışı ve toplumsal huzurla doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı. Tarih boyunca yaşanan göç ve çatışmalarda su kaynaklarının yetersizliğinin de etkili olduğunu hatırlatan Kala, deniz ve okyanus yollarının medeniyetler arasında kültürel etkileşime imkân sağladığını belirtti.

Su kaynaklarını korumanın gelecek nesillerin haklarını gözetmek anlamına geldiğini dile getiren Kala, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) “Sefine” (Gemi) hadisine atıfta bulunarak insanlığın aynı gemide bulunduğunu ve ekosistemi korumanın bir bütün olarak hayatı korumak anlamına geldiğini ifade etti. Kala, projeye katkı sunan kurumlara teşekkür etti.

Dr. Sevba Abdula: “Balkanlar su medeniyetinin merkezinde yer alıyor”

Balkan Çalışmaları Vakfı Başkanı Dr. Sevba Abdula, Üsküp’ten gelen katılımcılarla Ankara’da bulunmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Balkanlar ile okyanus kavramları arasındaki tarihî ve coğrafi bağa dikkat çeken Abdula, bölgenin denizlerle çevrili yapısının su medeniyeti bakımından önemli bir geçmişe sahip olduğunu belirtti.

Balkanlar’ın Akdeniz, Ege ve Karadeniz coğrafyalarıyla şekillenen tarihî ve kültürel yapısına değinen Abdula, gençlerin dünyayı daha geniş bir perspektiften değerlendirmeleri ve çevresel farkındalık kazanmaları açısından projenin önemini vurguladı. TYB Kurucu Genel Başkanı merhum D. Mehmet Doğan’ı rahmetle anan Abdula, Doğan’ın Balkanlar ile Türkiye Yazarlar Birliği arasındaki gönül bağının canlı tutulmasına önemli katkılar sunduğunu ifade etti.

Dr. Mustafa Başkara: “Hafızayı ve vefa duygusunu canlandıran bir proje”

DEHUKAM Müdürü Dr. Mustafa Başkara, konuşmasında akademik hayatına adım attığı kürsüde bulunmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek projenin kurumsal ve manevi boyutuna dikkat çekti. Çalışmanın yalnızca teknik bir proje olmadığını belirten Başkara, geçmişin, ortak hafızanın ve TYB’nin yaşattığı vefa anlayışının bu iş birliğiyle yeniden anlam kazandığını ifade etti.

Dünyanın ve Türkiye’nin büyük bölümünün sularla çevrili olduğunu hatırlatan Başkara, denizlerin çevre, hukuk ve edebiyat ekseninde ele alınmasının yeni düşünsel perspektifler geliştirilmesine katkı sağlayacağını belirtti. Denizlerin tarih boyunca pek çok yazara ilham kaynağı olduğunu vurgulayan Başkara, bu alanların disiplinler arası bir yaklaşımla değerlendirilmesinin önemine işaret etti.

Beş gün boyunca okyanus okuryazarlığı farklı boyutlarıyla ele alınacak

3–7 Kasım 2026 tarihleri arasında devam edecek “Okyanus Elçileri Buluşması” kapsamında uzman sunumları, işbaşı gözlem faaliyetleri, atölye çalışmaları ve tebliğ sunumları gerçekleştirilecek. Beş günlük programda okyanus ekosistemlerinin korunması, iklim değişikliği, çevre bilinci ve sürdürülebilirlik konuları farklı yönleriyle değerlendirilecek.

Proje aracılığıyla gençlik çalışanlarının bilgi ve deneyimlerinin geliştirilmesi, okyanus okuryazarlığının yaygınlaştırılması ve çevre konusunda uluslararası farkındalığın güçlendirilmesi hedefleniyor.