Çin’in Hebei Üniversitesi Kültürlerarası İletişim Araştırma Merkezi ile Gazetecilik ve İletişim Fakültesi tarafından düzenlenen “Kültürlerarası İletişim Perspektifinden Medeniyetler Arası Etkileşim” başlıklı akademik sempozyum, 17 Ekim 2026 tarihinde Çin’in Baoding şehrinde başladı. Hebei Üniversitesi Kütüphanesi konferans salonunda gerçekleştirilen program, farklı ülkelerden akademisyenleri ve Çin’in çeşitli üniversitelerinden yüzlerce öğrenciyi bir araya getirdi.

Hebei Üniversitesi Gazetecilik ve İletişim Fakültesinin kurucu dekanı ve Kültürlerarası İletişim Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Bai Gui’nin açılışını yaptığı sempozyumda, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan video aracılığıyla ana bildiri sundu. Rektörümüz Prof. Dr. Arıcan’ın konuşması; kültürel mirasın korunması, sanatın evrensel dili, dijital ve akıllı çağda birlikte yaşama kültürü ve çevirinin medeniyetler arası etkileşimdeki rolü ekseninde şekillendi.

Kültürlerarası iletişimde aradalık ve çevirinin rolü

Konuşmasında dijitalleşmenin ve yapay zekâ teknolojilerinin kültürler arası iletişimi dönüştürdüğüne dikkat çeken Prof. Dr. Arıcan, farklı dilleri konuşan insanların giderek daha fazla yapay zekâ destekli çeviri araçları üzerinden iletişim kurduğunu, haberlerin, kitapların ve toplumların birbirlerine ilişkin imgelerinin de algoritmalar aracılığıyla şekillendiğini vurguladı. Bu dönüşümü anlamlandırmada “aradalık” kavramının önemine değinen Arıcan, kavramı farklı dünyalar arasında bağ kurabilme, farklı bakış açılarını anlayabilme ve bunlardan herhangi birine eleştirel değerlendirmeden bağlı kalmama yaklaşımıyla açıkladı. Bu çerçevede Çin düşüncesindeki orta yol anlayışıyla da ilişki kurarak kültürler arası dengeli etkileşimin önemini ortaya koydu.

Türk ve Çin edebiyatlarının çoğu zaman üçüncü bir dil üzerinden birbirine ulaştığını belirten Arıcan, bu durumun yalnızca kelimelerin değil, düşünce biçimlerinin ve kültürel bakış açılarının da dolaylı aktarımına yol açabildiğine işaret etti. ASBÜ Yabancı Diller Fakültesi bünyesinde yer alan Çince Mütercim ve Tercümanlık programının bu alandaki potansiyeline dikkat çekerek Türkçe ile Çince arasında doğrudan çeviri yapabilecek uzmanların yetiştirilmesini, iki dilin temel kavramlarını içeren ortak terim sözlüklerinin hazırlanmasını ve klasik eserlerin karşılıklı çevirisini destekleyecek kalıcı programlar geliştirilmesini önerdi. Bu hedeflerin, ASBÜ ile Hebei Üniversitesi başta olmak üzere Türkiye ve Çin’deki yükseköğretim kurumları arasında kurulacak akademik ilişkilerle güçlendirilebileceğini ifade etti.

Yapay zekâda çok dillilik ve insan sorumluluğu

Rektörümüz Arıcan, dijital okuryazarlığın yalnızca teknolojiyi kullanabilmekten ibaret olmadığını, özellikle gençlerin dijital araçlara eleştirel yaklaşma becerilerinin de geliştirilmesi gerektiğini belirtti. Yapay zekâ sistemlerinin yalnızca sınırlı sayıdaki büyük dilin ve kültürün verileriyle eğitilmesinin kültürel çeşitliliğin temsilini daraltabileceğine dikkat çekerek Türkçe, Çince ve diğer dillerin zengin birikiminin bu sistemlere adil biçimde yansıtılmasının önemini vurguladı.

Yapay zekânın insanın yerini alan bir özne değil, insanın amaçları doğrultusunda yararlandığı bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Arıcan; anlama, empati kurma ve güven inşa etme sorumluluğunun insana ait olduğunu ifade etti. Teknolojik imkânlardan yararlanılırken aklın, vicdanın, merhametin ve insanî değerlerin belirleyici konumunu koruması gerektiğini dile getirdi.

Türkiye-Çin akademik iş birliği için dört somut öneri

Konuşmasının sonuç bölümünde Arıcan, sempozyumun gelecekteki ortak çalışmalara katkı sunması amacıyla dört öneri paylaştı. Bunlar; tehdit altındaki kültürel mirasın korunması için üniversiteler arası dijital hafıza ağı kurulması, Türk ve Çinli sanatçıları, bilim insanlarını, yazarları ve öğrencileri buluşturacak düzenli etkinliklerle değişim programlarının geliştirilmesi, yapay zekâ ve kültür alanında farklı disiplinleri bir araya getiren ortak araştırma platformu oluşturulması ve Türkçe ile Çince klasik eserlerin doğrudan ve karşılıklı çevirisini destekleyecek süreli bir çeviri ve yayın programı hazırlanması oldu.

ASBÜ’nün bu hedefler doğrultusunda Hebei Üniversitesi ve Çin’deki diğer yükseköğretim kurumlarıyla iş birliğine açık olduğunu belirten Arıcan, sempozyumun farklı dillerin ve kültürlerin ortak bir zeminde buluşmasına katkı sunması temennisinde bulundu. Konuşmasını, Türkiye ve Çin’in ortak kültürel çalışmalar geliştirme iradesinin güçlendirilmesi çağrısıyla tamamladı.

ASBÜ ile Hebei Üniversitesi arasında iş birliği temasları

ASBÜ Yabancı Diller Fakültesi Çince Mütercim ve Tercümanlık programı Öğretim Görevlisi Dr. Chuanyi Lei de sempozyuma üniversiteyi temsilen katıldı. Lei, program kapsamında Prof. Dr. Bai Gui ve Hebei Üniversitesi Gazetecilik ve İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Peng Huanping ile iki üniversite arasında iş birliği protokolü ve Erasmus anlaşması yapılmasına yönelik ön görüşmeler gerçekleştirdi.

Prof. Dr. Bai Gui, Üniversitemiz Rektörü Prof. Dr. Arıcan’ın ana bildirisindeki görüşlerin kendi düşünceleriyle büyük ölçüde örtüştüğünü belirterek konuşmadan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Salondaki diğer akademisyenler de bildiriyi takdirle karşıladı.

Sempozyum, kültürel mirasın korunması, diller arasında doğrudan iletişimin güçlendirilmesi ve yapay zekânın kültürler arası etkileşimdeki rolünün çok yönlü biçimde değerlendirilmesi bakımından Türkiye ile Çin arasındaki akademik diyaloğun geliştirilmesine yönelik önemli bir paylaşım zemini oluşturdu.