ASBÜ ve TİMBİR’den Kültürel Endüstriler ve Dijital Medyanın Geleceğine Yönelik Panel

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) ile Türk İnternet Medya Birliği (TİMBİR) iş birliğinde yürütülen ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğünün desteklediği “Kültürel Endüstriler İçin Kapsayıcı ve Yaratıcı Medya” projesi kapsamında, iki oturumdan oluşan bir panel düzenlendi. 15 Ekim 2026 tarihinde ASBÜ Sezai Karakoç Salonu’nda gerçekleştirilen programda; dijitalleşmenin kültürel üretim süreçlerine etkisi, yaratıcı ve kapsayıcı medya yaklaşımları, medya etiği, telif hakları, fikrî mülkiyet ve üretken yapay zekânın ortaya çıkardığı hukuki ve toplumsal meseleler ele alındı.

Akademisyenleri, hukukçuları, medya temsilcilerini ve öğrencileri bir araya getiren programda, dijital teknolojilerin kültürel üretim ve içerik paylaşımına sunduğu imkânların yanı sıra bilgi güvenilirliği, etik sorumluluk, eser sahipliği ve insan emeğinin korunması gibi konular üzerinde duruldu. İlk oturumda kültürün dijitalleşme sürecindeki yeri ile yaratıcı, kapsayıcı ve yenilikçi medya yaklaşımları değerlendirilirken ikinci oturumda kültürel endüstrilerin yaygınlaştırılması, medya etiği ve dijital içerik üretiminin hukuki boyutları tartışıldı.

Dijitalleşme kültürel üretimi dönüştürüyor

Programda konuşan ASBÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Yasin Söyler, dijitalleşme ve yapay zekânın içerik üretim ve paylaşım biçimlerinde meydana getirdiği değişime dikkat çekti. Dijital mecraların yaygınlaşmasıyla bireylerin yalnızca içerik tüketicisi olmaktan çıkarak aynı zamanda içerik üreticisi hâline geldiğini belirten Söyler, kısa sürede geniş kitlelere ulaşabilen dijital içeriklerin kültürel üretim süreçlerini dönüştürdüğünü ifade etti.

Yapay zekâ araçlarının daha önce uzun zaman gerektiren bazı üretim süreçlerini hızlandırdığını kaydeden Söyler, bu gelişmelerin daha fazla kişinin üretime katılmasına, farklı kültür ve toplumsal grupların kendilerini ifade etmesine ve yeni ekonomik alanların ortaya çıkmasına imkân sağladığını dile getirdi. Bununla birlikte içerik üretimindeki artışın tek başına güvenilir bir medya ortamı oluşturmadığını vurgulayan Söyler, yanlış bilgi ve manipülasyonun dijital kanallar aracılığıyla hızla yayılabildiğine işaret etti.

Yapay zekâ okuryazarlığı ve eleştirel düşünmenin önemi

ASBÜ İletişim Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Ahmet Faruk Çeçen, ilk oturumda yaptığı değerlendirmede yapay zekânın eğitim süreçlerinde bilinçli ve dengeli kullanılmasının önemini vurguladı. Öğrencilerin bütün öğrenme ve düşünme süreçlerini yapay zekâya bırakmak yerine bu teknolojilerin imkânlarını, sınırlarını ve olası etkilerini değerlendirebilecek bir yapay zekâ okuryazarlığı geliştirmeleri gerektiğini belirtti.

Çeçen, dijital teknolojilerin eğitim ve bilişsel beceriler üzerindeki etkilerinin dikkate alınması gerektiğini ifade ederek teknolojiden yararlanırken öğrencilerin kendi düşünme, sorgulama ve değerlendirme becerilerini geliştirmelerinin önemine dikkat çekti. ASBÜ İletişim Fakültesinin gelişim sürecine de değinen Çeçen, üniversitenin farklı fakülte, bölüm ve akademik birimleriyle yürüttüğü iş birliklerinin disiplinler arası bilgi paylaşımına katkı sunduğunu belirtti.

Yaratıcı endüstrilerde telif hakları ve emeğin korunması

İlk oturumun moderatörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Zakir Avşar, teknolojik gelişmelerin tarih boyunca iletişim mecralarını, mesajları ve içerik üretim biçimlerini değiştirdiğini belirterek dijital dönüşümün yaratıcı endüstriler açısından yeni alanlar oluşturduğunu ifade etti. Bu dönüşümün temelinde üretim biçimleri değişse de emeğin karşılığının korunması gerekliliğinin devam ettiğini vurgulayan Avşar, telif haklarının yaratıcı endüstrilerin sürdürülebilirliği açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.

Başkent Üniversitesi Yaratıcı Endüstrileri Araştırma ve Uygulama Merkezi (YAKEM) Müdürü Doç. Dr. Erman M. Demir ise kapsayıcılık kavramının yalnızca ülkelerin kendi sınırları içindeki toplumsal farklılıklar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Demir, kültürel çeşitlilik, küresel kültür ekosistemi, dijital platformların etkisi ve ülkelerin kültürel üretim alanındaki temsili gibi unsurların da kapsayıcılık tartışmalarına dâhil edilmesi gerektiğini ifade etti.

Hacı Bayram Veli Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema alanından Prof. Dr. Serdar Öztürk, kültür endüstrisi ve izleyici ilişkisini estetik algısı, alışkanlıklar ve bireysel deneyimler çerçevesinde değerlendirdi. İnsanların içerikleri algılama biçimlerinin zaman içinde değişebildiğini belirten Öztürk, özellikle şiddet içeriklerine yönelik ilginin ve izleyici davranışlarının estetik ve etik açıdan ele alınması gerektiğine işaret etti.

Yerel medya kültürel mirasın görünürlüğünü artırıyor

TİMBİR Genel Başkanı Dr. Süleyman Basa, projenin açılış konuşmasında kültürel mirasın korunması ve doğru biçimde tanıtılmasında medyanın üstlendiği role dikkat çekti. Kültürün yalnızca ticari bir ürün olarak değerlendirilmemesi; tarihsel bağlamının, özgünlüğünün ve kültürel kimliğinin korunması gerektiğini vurgulayan Basa, yaratıcı ve kapsayıcı medya anlayışının farklı toplumsal kesimlerin görünürlüğünü artırmasının önemini dile getirdi.

Kadınların, gençlerin, yerel üreticilerin, sanatçıların ve farklı kültürel toplulukların seslerinin medya aracılığıyla daha fazla duyurulması gerektiğini belirten Basa, yerel medyanın Anadolu’nun farklı bölgelerindeki kültürel zenginliklerin tanıtılmasında önemli bir işlev üstlendiğini ifade etti. Basa, kültürel değerlerin doğru anlatılmasının ve gelecek nesillere aktarılmasının ortak bir sorumluluk olduğunu kaydetti.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Sanem Arıkan da kültür ve sanatın yaşatılması, kültürel değerlerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması konularına değindi. Kültürel mirasın toplumla buluşturulmasında yeni projelerin, kurumsal iş birliklerinin ve farklı iletişim mecralarının önemini vurgulayan Arıkan, kültürel ve mimari değerlerin korunmasının toplumsal süreklilik açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.

Dijital platformlarda medya etiği ve sorumluluk

İkinci oturumda TİMBİR Başkanvekili ve GİMER Başkanı Av. Cüneyd Altıparmak, dijital platformların içerik üreticilerinin hakları, sosyal medya kullanımı ve dijital dünyadaki etik sorunlar üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Dijital platformların içeriklerden elde ettiği ekonomik kazanç ile içerik üreticilerinin emeğinin karşılığını alması arasındaki ilişkiye değinen Altıparmak, telif haklarının korunmasının önemini vurguladı.

Altıparmak, sosyal medya platformlarının tasarımı ve içerik akışlarının kullanıcı davranışları üzerindeki etkisine de dikkat çekti. Özellikle çocukların ve gençlerin dijital mecralardaki tercihleri, sosyal medya kullanımının bağımlılık boyutu ve kullanıcıların içerik tüketimini kontrol edebilmesi gibi konuların toplumsal ve hukuki açıdan ele alınması gerektiğini belirtti.

Güvenli internet, dezenformasyon, bilgiye erişim ve telif uyuşmazlıklarıyla ilgili çözüm mekanizmalarına da değinen Altıparmak, GİMER bünyesinde iletişim alanındaki sorunların değerlendirilmesine yönelik tahkim, arabuluculuk ve raporlama yaklaşımları üzerinde çalışıldığını aktardı.

Kırıkkale Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan ise sosyal medya algoritmalarının içeriklerin görünürlüğü ve dolaşımı üzerindeki etkisini medya etiği çerçevesinde değerlendirdi. Etik ilkelerin ve uluslararası hukuk normlarının farklı coğrafyalarda ve olaylarda tutarlı biçimde uygulanmasının önemine işaret eden Özcan, dijital platformların içeriklere yönelik yaklaşımının ve algoritmik tercihlerin etik tartışmaların önemli bir parçası olduğunu ifade etti.

Üretken yapay zekâ ve telif hukukunun yeni meseleleri

ASBÜ Hukuk Fakültesi Fikrî Mülkiyet Hukuku Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Salih Polater, üretken yapay zekânın metin, görsel ve video üretimi başta olmak üzere pek çok alanda yaygınlaşmasının telif hukuku bakımından yeni tartışmaları beraberinde getirdiğini belirtti. Yapay zekânın günlük yaşamdaki etkisinin kısa sürede belirginleştiğini ifade eden Polater, teknolojik gelişmelerin eser sahipliği ve fikrî mülkiyet hakları bakımından doğurduğu meselelerin hukuki açıdan değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Özel Hukuk Bölümü Fikrî Mülkiyet Hukuku Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Barış Gözübüyük, yapay zekânın haber üretiminde kullanılmasının içerik sahipliği, telif hakları ve hukuki sorumluluk bakımından ortaya çıkardığı belirsizliklere dikkat çekti. Gazeteciliğin haber toplama, bilgileri doğrulama ve içerikleri belirli bir bütünlük içinde okuyucuya aktarma süreçlerini kapsayan emek yoğun bir faaliyet olduğunu belirten Gözübüyük, yapay zekânın haber üretiminde yardımcı araç olarak kullanılabileceğini; ancak doğrudan içerik üretimine dayalı uygulamaların hukuki sonuçlarının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Bilişim hukuku uzmanı Av. Özgür Eralp de yapay zekânın kültür ve sanat üretiminde giderek daha fazla rol üstlenmesinin eser sahipliği ve telif gelirleri bakımından önemli sorular ortaya çıkardığını belirtti. Kitap, fotoğraf ve film gibi farklı içerik türlerinden elde edilen verilerle yeni ürünler oluşturulmasının yaratıcı meslekler ve insan emeğinin ekonomik karşılığı açısından doğurabileceği sonuçlara değinen Eralp, yapay zekâ destekli üretimlerde hak sahipliğinin, hukuki sorumluluğun ve delillerin önemine dikkat çekti.

Kültürel üretimde etik, hukuk ve toplumsal sorumluluk

İki oturum boyunca yapılan değerlendirmelerde, dijital dönüşümün kültürel üretim ve medya alanında yeni fırsatlar oluşturduğu; bununla birlikte içerik güvenilirliği, dezenformasyon, algoritmik yönlendirme, telif hakları ve yapay zekâ kaynaklı hukuki belirsizlikler gibi konuların da önem kazandığı vurgulandı. Kültürel çeşitliliğin korunması, farklı toplumsal grupların medya alanında temsil edilmesi ve yaratıcı üretimde insan emeğinin karşılığının gözetilmesi, programın öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Programa ASBÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Yasin Söyler, Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Sanem Arıkan, TİMBİR Genel Başkanı Dr. Süleyman Basa, Prof. Dr. Zakir Avşar, Av. Cüneyd Altıparmak, Prof. Dr. Serdar Öztürk, Doç. Dr. Erman M. Demir, Doç. Dr. Ahmet Faruk Çeçen, Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan, Doç. Dr. Salih Polater, Dr. Öğr. Üyesi Barış Gözübüyük, Av. Özgür Eralp, TİMBİR Genel Sekreteri ve Birlik Haber Ajansı Genel Müdürü Muhammet Kaçar ile akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Program, TİMBİR Genel Başkanı Dr. Süleyman Basa tarafından konuşmacılara sertifika takdim edilmesinin ardından çekilen toplu hatıra fotoğrafıyla sona erdi.