Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi ve DEHUKAM Müdürü Mustafa Başkara’dan Dünya kamuoyuna güçlü bir mesaj: Türkiye deniz yetki alanlarını bilimsel, hukuki ve stratejik esaslara dayalı olarak yeniden tanımlıyor. Tarihi Gün: 16 Nisan 2025 Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi (DEHUKAM) koordinasyonunda yürütülen çalışmalar sonucunda Türkiye Deniz Mekânsal Planlama Haritası (DMP), 16 Nisan 2025 tarihinde kamuoyuna sunuldu. Bu gelişme, sadece denizcilik alanında değil; Türkiye’nin dış politikası, savunma stratejisi, çevre politikası ve ekonomik planlamasında da yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
DENİZ MEKÂNSAL PLANLAMA NEDİR?
UNESCO bünyesindeki Hükümetlerarası Oşinografi Komisyonu tarafından kıyı devletlerine önerilen Deniz Mekânsal Planlama, deniz ve kıyı alanlarındaki faaliyetlerin bilim temelli, uyumlu ve sürdürülebilir şekilde yönetilmesini amaçlayan bir planlama sürecidir. AB, 2014’te bunu üye ülkeler için zorunlu hale getirmiştir. Bu planlama ile denizlerde balıkçılıktan ulaşıma, enerjiden turizme, çevresel korumadan bilimsel araştırmalara kadar tüm faaliyetlerin çakışmadan ve verimli bir şekilde sürdürülmesi hedeflenir.
TÜRKİYE’NİN STRATEJİK YANITI
DEHUKAM tarafından bilimsel esaslara dayanan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin milli tezleri ile ulusal hak, alaka ve menfaatleri esas alınarak hazırlanmış olan bu harita, bilimsel bir zemine oturtulmuş bir Deniz Mekânsal Planını içermekle birlikte mezkûr harita Devletimiz tarafından yapılmış resmî bir deniz yetki alanı ilanı mahiyeti taşımamaktadır.
Karadeniz: Türkiye’nin münhasır ekonomik bölge sınırlarını esas alıyor.
Doğu Akdeniz: Türkiye-Libya ve Türkiye-KKTC arasında imzalanan anlaşmalar doğrultusunda sınırlandırılmış deniz yetki alanları gösteriliyor. Ege Denizi: Yunanistan ile anakaralar arası "ortay hat" ilkesi doğrultusunda sınırlar belirleniyor. Bu, Türkiye’nin uluslararası hukuk çerçevesinde yıllardır savunduğu tezlerin haritaya yansıdığı ilk resmi belge olarak önem taşıyor.
YUNANİSTAN’DAN TEPKİ VE PARALEL BİR HARİTA
Türkiye'nin haritasının yayımlanmasının hemen ardından Yunanistan, Sevilla Haritası’na benzer, Türkiye'nin haklarını ihlal eden bir DMP haritası yayımladı. Bu sözde harita, AB’ye sunulmak üzere tescil sürecine alındı. Ancak Türkiye, yayımladığı haritanın bir deniz yetki alanı ilanı değil, bilimsel bir planlama aracı olduğunu belirtti.
MEDYADA YANKILARI
Türkiye’de Sabah, Milliyet, Yeni Şafak, A Haber gibi medya organlarında “Mavi Vatan Derinleşiyor” ve “Denizler için Master Plan” başlıklarıyla manşet olan harita, ulusal kamuoyunda büyük destek buldu. Yunanistan’da ise “Türkiye Ege’yi ikiye böldü” başlıklarıyla tepki topladı. Sözcü Gazetesi haricinde tüm ana akım Türk medyası tarafından olumlu yansıtıldı.
KÜRESEL GÜNDEMDE TÜRKİYE
Haritanın yayınlandığı gün DEHUKAM’ın web sitesi, başta Yunanistan olmak üzere Almanya, İtalya, ABD gibi ülkelerden yoğun trafik aldı. Web sitesi, saldırılara uğrasa da Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun desteğiyle başarılı bir savunma gerçekleştirdi.
KKTC İLE ORTAK ADIMLAR Türkiye, DMP vizyonunu yalnızca kendi sınırlarıyla sınırlamıyor. KKTC ile eşgüdüm halinde benzer planlama çalışmaları başlatarak Doğu Akdeniz’deki etkinliğini pekiştiriyor. Bu adım, sadece Türkiye'nin değil KKTC’nin de haklarının korunmasına yönelik bir stratejik kararlılığın göstergesidir.
MAVİ VATAN İÇİN BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM
Türkiye’nin denizlerdeki varlığını bilimsel, çevresel ve ekonomik temeller üzerine inşa etmesi, bölgesel barış ve sürdürülebilirlik açısından kritik bir gelişmedir. DMP Haritası, yalnızca bugünün değil gelecek kuşakların da denizlerden adil ve etkili biçimde yararlanmasını garanti altına alacak bir rehber niteliğindedir. Türkiye’nin Mavi Vatan vizyonu artık sadece askeri veya siyasi bir terim değil; aynı zamanda bir çevre politikası, bir ekonomi stratejisi, bir bilimsel yaklaşım haline gelmiştir.
UZMAN GÖZÜYLE TÜRKİYE DMP HARİTASI: DEHUKAM RÖPORTAJI
Türkiye Deniz Mekânsal Planlama Haritası’nın hazırlanma sürecinde aktif rol alan Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi (DEHUKAM), bu önemli çalışmanın bilimsel ve hukuki arka planını bizimle paylaştı. İşte o röportajdan öne çıkan başlıklar:
Deniz Mekânsal Planlama tam olarak ne anlama geliyor?
DEHUKAM: Deniz Mekânsal Planlaması (DMP), deniz ve kıyı alanlarındaki farklı faaliyetlerin uyum içinde ve bilimsel esaslarla yönetilmesini sağlayan katılımcı ve entegre bir planlama sürecidir. DMP ile balıkçılık, enerji, ulaşım, turizm, çevre koruma ve bilimsel araştırmalar gibi çok çeşitli faaliyetler bir arada değerlendirilerek deniz kaynaklarının hem bugünün ihtiyaçlarına hem de geleceğin gereksinimlerine hizmet edecek şekilde kullanılması amaçlanır.
Böylesine kapsamlı bir çalışmanın en büyük zorlukları nelerdi?
DEHUKAM: Türkiye gibi üç tarafı denizlerle çevrili bir ülkede bu ölçekte bir çalışmanın yapılması hem zaman hem kaynak hem de koordinasyon gerektiriyordu. DEHUKAM olarak 10 yılı aşkın deneyimimiz ve tüm ilgili kurumları bir araya getiren yapımız sayesinde, bu zorlukları ortak akıl çerçevesinde aştık. Bu süreçte oluşturduğumuz harita bir “yaşayan belge” olarak kurgulandı, yani zamanla değişen koşullara uyum sağlayacak şekilde güncellenebilecek.
Uluslararası anlaşmalar ve bölgesel iş birlikleri bu plana nasıl yansıdı?
DEHUKAM: DMP haritamız, Türkiye’nin Karadeniz, Ege ve Doğu Akdeniz’de yaptığı tüm uluslararası anlaşmaların, özellikle Libya ve KKTC ile imzalanan deniz yetki alanı sınırlandırmalarının, hukuki çerçevede yansıtıldığı bir belge oldu. Karadeniz’de SSCB sonrası imzalanan ve BM’ye bildirilen kıta sahanlığı sınırları, Ege Denizi’nde ise ortay hat esasına göre çizilen sınırlar bu plana temel teşkil etti. Mavi Vatan vizyonuyla bu çalışma nasıl örtüşüyor?
DEHUKAM: Türkiye DMP haritası, Mavi Vatan vizyonunun bilimsel, planlı ve sürdürülebilir bir zemine oturtulmuş halidir. Bu harita; ekonomik kaynakların verimli kullanımı, çevresel değerlerin korunması ve jeopolitik çıkarların savunulması bakımından stratejik bir çerçeve sunar. Mavi Vatan artık sadece bir sembol değil; bu harita ile birlikte çevreci, ekonomik ve hukuki temellere dayalı bir vizyonun somut politikası haline gelmiştir.
Resim
Photos
Başlık