Kazakistan’ın kadim ilim merkezlerinden Korkut Ata Kızılorda Üniversitesinde, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan'ın sunumu ile "Yapay Zekâ Çağında Eğitim, İnsan ve Değerler: Türk Dünyasının Geleceği" başlıklı konferans ve akademik söyleşi programı düzenlendi. 5 Kasım 2026 tarihinde Korkut Ata Kızılorda Üniversitesi'nin akademisyenleri ile öğrencilerini buluşturan programda; hızla gelişen yapay zekâ teknolojilerinin eğitim, etik, hukuk, insan onuru, çalışma hayatı ve Türk dünyasının dijital egemenliği üzerindeki etkileri çok yönlü felsefi ve kurumsal bir yaklaşımla masaya yatırıldı.

ASBÜ Rektörü Prof. Dr. Arıcan tarafından sunulan konferansta, yapay zekâ tartışmalarının yalnızca bir yazılım veya mühendislik başlığı olmadığı, aksine insanın kendisini, aklını ve iradesini anlama biçimini kökten dönüştürdüğü ifade edildi. UNESCO Yapay Zekâ Etiği Tavsiye Kararı ile Avrupa Konseyi Çerçeve Sözleşmesi gibi küresel normatif metinlere atıfta bulunularak "Asıl olan insandır" ilkesinin altı çizildi. Felsefe tarihinden Aristoteles’in pratik hikmet (phronesis) anlayışı, Fârâbî’nin erdemli toplum modeli, Yusuf Has Hâcib’in Kutadgu Bilig’deki adalet ekseni ve Immanuel Kant’ın insan onurunu merkeze alan ahlak ilkesi çerçevesinde; teknolojinin insani değerlere ve kamu yararına hizmet ettiği sürece anlam kazanacağı vurgulandı. Ayrıca Spinoza’nın özgürlük anlayışına değinilerek dijital çağda aklın ve düşünme sorumluluğunun algoritmik sistemlere devredilemeyeceği kaydedildi.

Yapay zekânın yükseköğretimdeki dönüştürücü rolünün detaylandırıldığı bölümlerde, üniversitelerin görevinin artık yalnızca bilgi aktarmak değil; eleştirel düşünme, kaynak tenkidi, veri doğrulaması ve hakikat arayışını örgütlemek olduğu belirtildi. "Bilişsel konfor" arayışının zihinsel tembellik yaratmaması gerektiği, aksine teknolojinin insan muhakemesini güçlendirecek bir "bilişsel kudret" aracı olarak konumlandırılması gerektiği dile getirildi. Öğretmen rolünün pedagojik ve insani rehberlik boyutunun algoritmalar tarafından ikame edilemeyeceğinin ifade edildiği söyleşide; akademik dürüstlük, şeffaf beyan ve araştırma etiğinin yükseköğretimin en kritik kurumsal ilkeleri olduğu paylaşıldı.

Türk dünyasının dijitalleşme sürecindeki stratejik konumunun ele alındığı oturumda; Türk dillerinde nitelikli veri kümelerinin oluşturulması, dijital beşerî bilimler altyapısının kurulması ve kültürel mirasın dijital evrende doğru temsili hususları öne çıktı. Türk Devletleri Teşkilatı’nın "Dilde, Fikirde, İşte Birlik" vizyonuna paralel olarak; ASBÜ ile Korkut Ata Kızılorda Üniversitesi arasında ortak araştırma programları, tematik yaz okulları, Dijital Beşerî Bilimler projeleri ve Yapay Zekâ Hukuku ve Etiği Politika Laboratuvarı gibi somut iş birliği imkânları değerlendirildi. Söyleşi kapsamında, Türk dünyası üniversitelerine yönelik yapay zekâ okuryazarlığı ağı, dijital miras konsorsiyumu ve ortak araştırma altyapılarını içeren 10 maddelik stratejik eylem teklifi sunuldu.