1 asbü-background-image

Genel Başlık: Kent Planlama Öyküsü

Kent, özünde barındırdığı dinamikler nedeniyle olgusal olarak sürekli değişip gelişmiştir. Bu niteliğinden dolayı da canlı bir organizmaya benzetilmiştir. Modernleşmenin de bir ölçütü sayılması nedeniyle tarihsel süreçte sosyal ve mekânsal gelişimine yön verilmek ve ona, bir kimlik kazandırılmak istenmiştir. Dolayısıyla kentsel alanda planlama, kaçınılmaz bir eylem olmuştur. Bir kentin, başkent olarak seçilmesi, onu, kamusal binaların fiziksel olarak konumlandırıldığı ve ülkenin, bu noktadan yönetildiği başlıca odak merkezi konumuna getirmiştir. Ayrıca ulusal ve uluslararası anlamda çok yönlü ilişkilere mekânsal anlamda ev sahipliği yapma niteliği, ona, diğer kentler arasından sıyrılarak bir cazibe merkezi olma fırsatı sunmuştur. Bu bağlamda başkentler, toplumun politik, ekonomik ve sosyal duruşlarını tanımlayan birer simge olarak nitelendirilmiştir.

Bu çalışmaya konu olan ve “seçili başkentler” olarak tanımlanan Ankara, Brasilia, Canberra, Islamabad ve Washington DC, mevcut çok sayıdaki ülke başkentlerinden sadece bir kaçıdır. Buna karşın farklı zaman dilimlerinde başkent niteliği kazanmakla birlikte bu başkentleri öne çıkaran, onları ayrıcı ve araştırılmaya değer kılan bazı ortak niteliklerin varlığından söz edilebilir. Örneğin söz konusu başkentlerin, başkent seçilir seçilmez uluslararası bir yarışmayla başlayan bir planlama eylemine konu olması, ortak niteliklerden biri olmuştur. Planlama eyleminin, doğrudan siyasal iktidarın iradesi ve takdiri çerçevesinde gerçekleştirilmiş olması ve bu eylemin gerektirdiği finansal maliyetin, doğrudan siyasal iktidar tarafından üstlenilmiş olması bir başka ortak nitelik olarak belirmiştir. Ayrıca planlama eyleminin, kent planlama kuramlarından beslenen ve alanında uzman olan kent planlamacıları tarafından gerçekleştirilmiş olması, söz konusu bu başkentlere ilişkin ayrıcı niteliklerden bir diğeri olmuştur.

Bu çalışmada, öncelikle kentsel planlamanın kuramsal çerçevesine ve başkent olmanın ayırıcı niteliklerine yer verilmiştir. Devamında, alfabetik sıra gözetilerek, her bir başkentin kent planının hazırlanıp uygulamaya konulması sürecinde kent ya da konut tasarımı ölçeğinde yaşanan gelişmeleri içeren kent planlama öykülerine yer verilmiştir. Son olarak da her bir başkente ilişkin planlama eyleminin toplumsal beklentileri karşılama niteliği üzerinden söz konusu eylemin başarılı/başarısızlığı bağlamında ilk başkent planının zaman içinde nasıl ve ne yönde geliştiği/değiştiği üzerinde durulmuştur. Özetle bu çalışma, bir ülkenin en önemli kenti olarak kabul gören başkente ilişkin kent planlaması üzerinden kent planlama eyleminde yaşanan zorlukların doğru okunmasına katkıda bulunmayı hedeflemiştir.

Aygül KILINÇ

Thumb Image

General Date: 13.10.2014 12:00