Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) ev sahipliğinde ve Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığının (ATAM) paydaşlığında düzenlenen “Türk Medeni Kanunu’nun Kabulünün 100. Yılı: Türk Kanunu Medenisi ve Cumhuriyet Sergisi Paneli”, açış konuşmalarıyla başladı.

Cumhuriyet’in hukuk mirası ve medeni hukukun gelişimi

Programın açış konuşmasını yapan ASBÜ Medeni Hukuk Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hayrunnisa Özdemir, Türk Medeni Kanunu’nun yüz yıllık gelişiminin medeni hukuk perspektifinden değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Medeni hukukun bireylerin aile, malvarlığı ve toplumsal yaşam ilişkilerini düzenleyen temel hukuk alanlarından biri olduğunu belirten Özdemir, kanunun tarihsel gelişiminin ve günümüzdeki etkilerinin akademik çalışmalarla ele alınmasının hukuk kültürünün güçlendirilmesine katkı sunduğunu vurguladı.

ASBÜ Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Emin Bilge, açış konuşmasında Türk Kanunu Medenisi’nin İsviçre Medeni Kanunu esas alınarak hazırlandığını ve 1926’da kabul edilmesiyle Türkiye’nin hukuk düzeninde köklü bir dönüşüm yaşandığını ifade etti. Kanunla hukuk birliğinin sağlandığını, miras alanında eşitlik ilkesinin güçlendiğini belirten Bilge, dönemin ihtiyaçları doğrultusunda hukuk alanında gerçekleştirilen düzenlemelerin toplumsal yaşam üzerindeki etkilerine değindi. Medeni hukuk kurallarının bireylerin özel hukuk ilişkilerini düzenlemedeki önemine de dikkat çekti.

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ahmet Kılınç ise ASBÜ ile paydaş olarak gerçekleştirilen programın önemine değinerek katkı sunanlara ve katılımcılara teşekkür etti. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde yürütülen Millî Mücadele’nin ardından Cumhuriyet döneminde hukuk alanında gerçekleştirilen dönüşümlerin önemli kazanımlar olduğunu belirten Kılınç, programın bilim ve akademi dünyasına katkı sunmasını temenni etti.

Üniversitemiz Rektörü Prof. Dr. Arıcan: “Medeni Kanun, eşit yurttaşlık anlayışının temel kazanımlarındandır”

ASBÜ Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, açış konuşmasında üniversitenin tarihî konumuna ve Cumhuriyet’in kuruluş süreciyle ilişkisine dikkat çekti. ASBÜ’nün, Millî Mücadele dönemine tanıklık eden tarihî bir çevrede faaliyet gösterdiğini belirten Arıcan, üniversitenin bulunduğu bölgenin Ankara’nın ve Cumhuriyet’in hafızasındaki yerine değindi. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Hacı Bayram-ı Veli Camii’nde cuma namazı kılmasının ardından hukuk mektebinin kurulduğu ve telgrafhane olarak kullanılan tarihî mekânların üniversitenin bulunduğu çevreyle ilişkisini hatırlatarak bu tarihsel mirasın ASBÜ açısından taşıdığı önemi vurguladı.

Türkiye’nin köklü devlet geleneği içinde Cumhuriyet’in yeni bir yönetim ve hukuk anlayışını temsil ettiğini ifade eden Arıcan, Türkiye Yüzyılı hedefleri doğrultusunda hukuk alanında yürütülecek çalışmaların önemine değindi. Güncel toplumsal meseleler ve hukuk düzenine ilişkin tartışmaların akademik zeminde ele alınması gerektiğini belirten Arıcan, ASBÜ olarak önümüzdeki dönemde panel, sempozyum ve benzeri bilimsel etkinliklerle bu konulara katkı sunmayı hedeflediklerini dile getirdi.

Türk hukuk tarihini değerlendirirken geçmişteki hukuk sistemlerinin tarihsel koşulları içinde anlaşılması gerektiğini belirten Arıcan, ne geçmişin bütünüyle reddedilmesinin ne de tarihsel dönüşümlerin göz ardı edilmesinin doğru bir yaklaşım olacağını ifade etti. Türk Medeni Kanunu’nun bireyi hukukun öznesi hâline getiren yönüne dikkat çeken Arıcan; eşitlik, özgürlük ve hukuk birliği ilkelerinin önemini vurguladı.

Türk Kanunu Medenisi’nin 17 Şubat 1926’da kabul edildiğini ve 4 Ekim 1926’da yürürlüğe girdiğini hatırlatan Arıcan, kanunun hukuk birliği, kadın-erkek eşitliği, resmî evlilik, tek eşlilik ve miras alanındaki düzenlemeler bakımından Cumhuriyet’in temel hukuk reformlarından biri olduğunu belirtti. Medeni Kanun’un, bireylerin aile ve malvarlığı ilişkilerini çağdaş hukuk ilkeleri çerçevesinde düzenlemesinin yanı sıra eşit yurttaşlık anlayışının gelişimine de katkı sunduğunu ifade etti.

Çağdaşlaşmanın yalnızca fiziksel kalkınma ve teknolojik gelişmeyle sınırlı olmadığını vurgulayan Arıcan; hukukun üstünlüğü, bilim, eğitim, özgür birey ve devlet karşısında eşit yurttaşlık ilkelerinin önemine dikkat çekti. Medeni Kanun’un yüzüncü yılında temel kazanımların korunması ve hukuk devleti, laiklik, eşitlik ve Cumhuriyet’in çağdaşlaşma hedeflerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Arıcan, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü ve Cumhuriyet’in hukuk devrimlerini gerçekleştiren kadroları saygı ve minnetle andı.