Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ), Yükseköğretim Kurulu koordinasyonunda yürütülen “Gazze İçin Bilim Kafe” etkinlikleri kapsamında “Karanlığa Karşı Bir Mum: Gazze’de Akademik Çadır” programına ev sahipliği yaptı. 18 Eylül 2026 Cuma günü Hacı Bayram Veli Çarşısı Girişi’nde düzenlenen programda, Gazze’de eğitimin ve akademik üretimin sürdürülmesi, akademik dayanışma ve üniversitelerin üstlenebileceği sorumluluklar ele alındı.

Programın açış konuşmasını yapan ASBÜ Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Hacı Bayram Veli’nin manevi mirasının taşıdığı anlamla Gazze’de akademik hayatın devamlılığına dikkat çekerek, üniversitelerin bilimsel üretim ve dayanışma yoluyla ortaya koyabileceği katkının önemini vurguladı. Prof. Dr. Arıcan, ASBÜ’nün Kudüs, Filistin ve Gazze konularında uzun yıllara yayılan akademik çalışmalarını hatırlatarak, bu programın söz konusu çalışmaların yeni bir halkası olduğunu ifade etti.

“Kudüs’ü yalnızca meydanlarda değil, kütüphanede de konuşmak istiyoruz”

Prof. Dr. Arıcan, ASBÜ bünyesinde faaliyet gösteren Kudüs Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi ile İngilizce yürütülen Kudüs Çalışmaları Tezli Yüksek Lisans Programının, Kudüs ve Filistin’e ilişkin akademik birikimin kurumsallaşmasında önemli bir yere sahip olduğunu belirtti. ASBÜ’nün resmî kayıtlarında program, Türkiye’nin ilk Kudüs Çalışmaları Tezli Yüksek Lisans Programı olarak tanımlanıyor.

Kudüs ve Filistin meselesinin yalnızca gündelik tartışmaların konusu olarak değil; tarih, siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler, hukuk, dinler tarihi, sosyoloji ve bölge çalışmaları gibi farklı disiplinlerin imkânlarıyla araştırılması gerektiğine dikkat çeken Rektörümüz Arıcan, “Kudüs’ü yalnızca meydanlarda konuşmak istemiyoruz. Kütüphanede de konuşmak, arşivde çalışmak, tez yazmak istiyoruz.” ifadeleriyle akademik yaklaşımın önemini ortaya koydu.

Bu anlayışın temelinde duygu ile akademik bilginin birbirini tamamlaması gerektiğini belirten Arıcan, kalıcı sonuçlara ulaşabilmek için toplumsal duyarlılığın nitelikli araştırma, bilimsel yayın ve uzmanlıkla desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Bu kapsamda Arapça ve İbranice gibi bölge çalışmalarında önem taşıyan dillerde yetkin araştırmacıların yetiştirilmesinin gerekliliğine de işaret etti.

ASBÜ’nün Filistin ve Kudüs çalışmalarında süreklilik vurgusu

Rektörümüz Arıcan, ASBÜ’nün Filistin ve Kudüs odaklı çalışmalarının farklı akademik etkinliklerle sürdürüldüğünü belirterek geçmiş yıllardaki çalışmalardan örnekler verdi. Bu kapsamda 6 Kasım 2023’te düzenlenen “Gazze Özelinde İnsan Hakları İhlalleri Çalıştayı”nda yaşam hakkı, eğitim ve sağlık hakkı, adalete erişim ve ifade özgürlüğü gibi başlıkların insan hakları perspektifiyle ele alındığını ifade etti.

27 Mayıs 2024’te ASBÜ’de gerçekleştirilen “Gazze Soykırımı Girişimi: Bir Görgü Tanığının Anlattıkları” programına da değinen Arıcan, Glasgow Üniversitesi Rektörü olarak görev yapan Filistinli cerrah Dr. Ghassan Abu Sitta’nın Gazze’deki hekimlik deneyimlerini ve sahadaki tanıklıklarını aktardığı programın, üniversitelerin bilim insanlarına ve akademik özgürlük alanına ilişkin sorumluluğunu gündeme taşıdığını belirtti. Programın ASBÜ’de 27 Mayıs 2024 tarihinde düzenlendiği üniversitenin etkinlik kaydında da yer alıyor.

ASBÜ’nün 2025 yılında da bu akademik hattı sürdürdüğünü belirten Arıcan, “Nehirden Denize Özgür Filistin” Sempozyumu ile Filistin’in tarihî, siyasi, hukuki ve toplumsal boyutlarının farklı disiplinlerden akademisyenlerin katılımıyla ele alındığını hatırlattı.

Genç araştırmacılar Filistin çalışmalarına yöneliyor

Konuşmasında Filistin-İsrail Çalışmaları Öğrenci Programı ve bu program kapsamında gerçekleştirilen öğrenci sempozyumlarına da yer veren Arıcan, öğrencilerin bölge çalışmalarında araştırmacı kimliği kazanmalarının önemine dikkat çekti.

ASBÜ Kudüs Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi ile ilgili akademik birimlerin katkısıyla yürütülen çalışmalar kapsamında farklı üniversitelerden öğrencilerin Arapça ve İbranice dil eğitimlerinin yanı sıra bölgeye ilişkin uzmanlık eğitimi aldığı belirtildi. 16 Nisan 2026’da düzenlenen Filistin-İsrail Çalışmaları Öğrenci Sempozyumu-II’de ise yapay zekâ ve güvenlik, göç ve kimlik, uluslararası hukuk, mülteci hakları, enerji kaynakları ve direniş edebiyatı gibi konular disiplinler arası bir yaklaşımla ele alındı. Sempozyuma ODTÜ, Bilkent ve Hacettepe Üniversitesi başta olmak üzere farklı yükseköğretim kurumlarından genç araştırmacılar katıldı.

Rektörümüz Arıcan, üniversitelerin ürettiği akademik bilginin yalnızca etkinlik salonlarında kalmaması gerektiğini belirterek araştırmaların yayınlara, raporlara, sonuç bildirgelerine ve karar alma süreçlerine katkı sağlayabilecek politika notlarına dönüşmesinin önemini vurguladı. Bu yaklaşımı “Üniversite yalnızca konuşmamalı; üniversite kaydetmeli, araştırmalı, yayımlamalı ve kurumsal hafıza üretmelidir.” sözleriyle ifade etti.

“Bilim, adalet ve özgürlüğün savunuculuğunu da yapmalıdır”

Konuşmasının son bölümünde akademik üretim ve yayıncılık faaliyetlerinin önemine değinen Arıcan, ASBÜ Kütüphanesinin Filistin Özel Sayısına, üniversite öğretim üyelerinin Beytülmakdis çalışmalarına yönelik uluslararası akademik yayıncılık faaliyetlerine ve TYB Akademi’nin “Özgür Filistin” dosyasına dikkat çekti.

ASBÜ’nün 2025-2026 Eğitim-Öğretim Yılı için belirlediği “Gazze’den İnsanlığa: Vicdanın ve Bilimin Ortak Çağrısı” temasını da hatırlatan Arıcan, bilimin yalnızca bilgi üretme işleviyle sınırlı olmadığını, insan hakları, adalet, merhamet ve özgürlük gibi temel insani değerlerin akademik zeminde ele alınmasının da üniversitelerin sorumluluk alanında bulunduğunu ifade etti.

“Karanlığa Karşı Bir Mum: Gazze’de Akademik Çadır” programının ASBÜ’nün Kudüs, Filistin ve Gazze eksenindeki akademik çalışmalarının sürekliliğini yansıttığını belirten Arıcan, Gazze’de eğitim ve bilimsel üretimin devamlılığına yönelik akademik dayanışmanın önemini vurguladı.

Prof. Dr. Arıcan, konuşmasını Gazze’de üniversitelerin ve akademik hayatın yeniden güçlenmesine katkı sunacak çalışmaların önemine dikkat çekerek tamamlarken, programın ASBÜ’nün bilimsel araştırma, akademik dayanışma ve kurumsal hafıza oluşturma yönündeki çalışmalarına yeni bir boyut kazandırdığını ifade etti.